Ouderenzorg financieel gezond? De cijfers vertellen een ander verhaal

De ouderenzorg sloot 2025 af met een rendement van 2,7%. Op het eerste gezicht lijkt dat een geruststellende uitkomst. De sector presteert immers nog altijd boven de vaak gehanteerde rendementsnorm van 2%. Maar wie dieper in de cijfers kijkt, ziet dat achter deze positieve uitkomst een fundamentele kwetsbaarheid schuilgaat. De financiële prestaties worden in belangrijke mate gedragen door bestaand vastgoed, terwijl de zorgexploitatie zelf steeds verder onder druk komt te staan.

De nieuwste Benchmark Langdurige Zorg van BDO, gebaseerd op de input van 299 ouderenzorgorganisaties, laat zien dat het nettoresultaat in 2025 met bijna 20% is gedaald ten opzichte van het jaar daarvoor. Tegelijkertijd groeiden de kosten harder dan de opbrengsten. De opbrengstengroei bleef steken op 4,1%, terwijl de tarieven met 4,3% tot 4,6% stegen. Dat verschil lijkt klein, maar is veelzeggend: de productieontwikkeling blijft achter en de sector slaagt er steeds minder goed in om stijgende kosten volledig op te vangen.

Vergrijzing leidt niet automatisch tot meer verpleeghuiszorg

Opvallend is dat de vergrijzing niet leidt tot een evenredige groei van de verpleeghuiszorg. Integendeel. Ouderen wonen langer thuis en overheidsbeleid stimuleert deze ontwikkeling nadrukkelijk. De verschuiving naar het Volledig Pakket Thuis (VPT) en straks het Modulair Pakket Thuis (MPT) zorgt ervoor dat cliënten later instromen en gemiddeld korter verblijven in verpleeghuizen. Hierdoor ontstaat in steeds meer regio’s leegstand, ondanks de toenemende zorgvraag.

Voor financiële professionals betekent dit dat traditionele aannames over vastgoed en capaciteit niet langer vanzelfsprekend zijn. Nieuwbouwbeslissingen die vandaag worden genomen, moeten aansluiten op een zorglandschap dat over tien of twintig jaar er fundamenteel anders uitziet.

Wet DBA zorgt voor uitstroom in plaats van instroom

Een tweede belangrijke ontwikkeling betreft de arbeidsmarkt. De invoering van de Wet DBA heeft geleid tot een afname van personeel niet in loondienst, maar het beoogde effect bleef uit. In plaats van een grote overstap naar vaste contracten verlieten naar schatting ruim 3.000 zorgprofessionals de ouderenzorg. Tegelijkertijd steeg het ziekteverzuim verder naar 9,2%.

Dit legt een extra druk op zorgorganisaties. Minder flexibele capaciteit gecombineerd met aanhoudende arbeidsmarktkrapte maakt het steeds moeilijker om aan de groeiende zorgvraag te voldoen. Voor controllers en financieel managers wordt personeelsplanning daarmee steeds meer een strategisch vraagstuk in plaats van uitsluitend een operationeel onderwerp.

Vastgoed: reddingsboei én risico

Een van de meest opvallende conclusies uit de benchmark is dat verouderd vastgoed momenteel nog een belangrijke financiële steunpilaar vormt. Omdat veel gebouwen al grotendeels zijn afgeschreven, liggen de werkelijke kapitaallasten substantieel lager dan de vergoeding die instellingen hiervoor ontvangen via de tarieven. Dat positieve verschil draagt direct bij aan het rendement.

Maar juist daar schuilt ook het risico. De sector staat voor een enorme vervangings- en verduurzamingsopgave. Zodra nieuw vastgoed in gebruik wordt genomen, verdwijnen deze financiële voordelen. Het huidige rendement zegt daarom weinig over de toekomstige financiële weerbaarheid.

Wat betekent dit voor financials?

Voor financials in de ouderenzorg ligt de uitdaging de komende jaren vooral in het zichtbaar maken van het onderscheid tussen zorgresultaat en vastgoedresultaat. Daarnaast worden scenarioanalyses steeds belangrijker. De bezuinigingen zijn niet van de baan. De centrale vraag is dan ook niet of de sector vandaag financieel gezond is, maar of zij voldoende voorbereid is op morgen.

De ouderenzorg staat voor keuzes die veel verder gaan dan begrotingen en jaarrekeningen. Het gaat om de inrichting van zorg, vastgoed, technologie en personeel voor de komende decennia. Juist daarom is financiële sturing belangrijker dan ooit.

Wil je meer lezen? Download het volledige benchmarkrapport.

Auteur: Mike Tagage
Voorzitter BDO Branchegroep Zorg en Partner Audit & Assurance bij BDO.