De fiscale bijwerkingen van AI

Technologische ontwikkelingen kennen ook fiscale kansen en aandachtspunten. Een overzicht van de belangrijkste aspecten, zoals de gevolgen voor de btw-aangifte en de WBSO-korting.

Digitale hulpmiddelen in de zorg blijken effectief en zijn niet meer weg te denken. Denk hierbij aan hulp via beeldbellen, e-health, digitale en virtuele hulpmiddelen bij diagnostiek of behandeling en domotica in de thuiszorg. Het doel hiervan is om meer mensen de beste zorg en ondersteuning te bieden, ondanks dezelfde of zelfs een dalende behandelcapaciteit. AI wordt daarin steeds belangrijker.

Btw en AI

Innovatie is nodig en wordt van alle kanten gestimuleerd. Zolang technologie en AI worden toegepast als hulpmiddel of ondersteuning bij ‘reguliere’ zorg, zal dat geen invloed hebben op de toepassing van de verschillende btw-vrijstellingen die we in de zorg en het sociale domein kennen. Zo is bijvoorbeeld e-health vrijgesteld, mits daarnaast ook sprake is van direct contact tussen de medisch beroepsbeoefenaar en de individuele patiënt. AI als hulpmiddel bij een diagnose (bijvoorbeeld een analyse van röntgenfoto’s of scans) loopt mee in de btw-vrijstelling voor de behandeling van de medisch specialist. De ontwikkeling van nieuwe of verdergaande innovatieve toepassingen, kan er echter toe leiden dat de btw-vrijstellingen in de zorg (nog) niet van toepassing zijn. De fiscale wetgeving ontwikkelt zich langzamer dan de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Deze beweegt niet proactief, maar reactief mee.

In de nabije toekomst zal een computer wellicht betere diagnoses kunnen stellen dan een arts. Op basis van de huidige wet- en regelgeving is bij een volledige digitale diagnose of medisch advies btw verschuldigd. De ontwikkelingen op het gebied van AI kunnen ertoe leiden dat voor bepaalde medische handelingen geen zorgprofessionals meer nodig zijn. Als het zover is, zal het enige tijd kosten voordat de btw-wetgeving hierop is aangepast, mits de wetgever de noodzaak hiervan ook voelt. Het is ook mogelijk dat de Nederlandse wetgever daarbij tegen beperkingen aanloopt vanuit EU-regelgeving en dus binnen de EU consensus moet verkrijgen voor de uitbreiding of wijziging van een bepaalde btw-vrijstelling.

Matthijs van Ooij:
“Sommige nieuwe producten vallen niet onder het verlaagde btw-tarief”

Hetzelfde zien we bij het verlaagde btw-tarief (9 procent) voor bepaalde medische hulpmiddelen. Door innovatie en nieuwe inzichten ontstaan nieuwe producten of toepassingen die, strikt genomen, niet onder het verlaagde btw-tarief vallen. Naar de maatschappelijke opvattingen is het onwenselijk dat die nieuwe producten belast zijn met 21 procent btw. De Belastingdienst wil daarin vaak meedenken, maar wordt beperkt door de mogelijkheden die het wettelijk kader biedt. Doordat de Belastingdienst dergelijke vraagstukken landelijk oppakt, duurt dat vaak erg lang.

Preventie

Prestaties gericht op preventie kunnen voor de btw onder één van de zorgvrijstellingen vallen, bijvoorbeeld preventieve observatie van en preventief onderzoek voor een individu. Ook hierbij geldt de voorwaarde dat een deel van de prestatie moet worden verricht door een zorgprofessional. Het mag dus geen AI- of software-gestuurde toepassing zijn. Algemene (preventieve) informatieverstrekking en lifestyle-advies vallen in beginsel niet onder een btw-vrijstelling.

Voor de zorgvrijstelling in de vennootschapsbelasting geldt in beginsel het ‘handen aan het bed-criterium’. Ook daarvoor is de daadwerkelijke interactie met een zorgprofessional nodig. Activiteiten gericht op preventie of (wetenschappelijk) onderzoek passen niet goed binnen de vrijstelling. Voor de vennootschapsbelasting kan het daarom voordelig zijn om innovatieve ontwikkelingen en preventieactiviteiten onder te brengen in een andere entiteit. Enerzijds om te voorkomen dat de zorginstelling de zorgvrijstelling verliest door toename van de niet-zorgactiviteiten. Anderzijds om in die andere entiteit gebruik te kunnen maken van fiscale stimuleringsmaatregelen zoals de innovatiebox.

Uitbreiding WBSO

De WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) is een fiscale stimuleringsregeling voor organisaties die actief investeren in speur- en ontwikkelingswerk (R&D). Hiermee wordt een afdrachtsvermindering verleend op de loonbelasting voor de loonkosten (en andere noodzakelijke kosten) die betrekking hebben op innovatieve werkzaamheden voor kort gezegd nieuwe programmatuur, een (tastbaar) product, productieproces of technisch-wetenschappelijk onderzoek. Het kabinet heeft begin dit jaar in het coalitieakkoord opgenomen de WBSO te willen uitbreiden voor de ontwikkeling van AI en technologie. De ‘WBSO-korting’ kan oplopen tot wel 50 procent van de in aanmerking komende grondslag van (loon)kosten en uitgaven. Voorwaarde is wel dat het personeel op de eigen loonlijst staat.

Fiscale procesondersteuning

Naast digitale oplossingen om bijvoorbeeld de administratieve druk op de werkvloer te verminderen, kan AI helpen bij de controle op fiscale processen. Van het geautomatiseerd inlezen van inkoopfacturen tot aan het signaleren van onregelmatigheden die nadere aandacht behoeven. Een juiste inrichting van de fiscale administratie wordt daarom nog belangrijker. Hoe beter die is, des te meer kan worden geautomatiseerd ter voorkoming van fouten. Uit een goed ingerichte btw-administratie kan niet alleen met ‘een druk op de knop’ de btw-aangifte worden gegenereerd, maar kunnen met behulp van AI-toepassingen ook extra controles worden ingebouwd. Denk aan afwijkingsdetectie of het genereren van rapportages op ieder gewenst moment.

De noodzaak van een goed ingerichte digitale btw-administratie wordt de komende jaren nog belangrijker door de implementatie van het ViDA-pakket. ViDA staat voor VAT in the Digital Age. Hiermee wordt e-facturatie vanaf 1 juli 2030 verplicht bij grensoverschrijdende prestaties. Nederland moet nog kiezen hoe ver zij dit wil invoeren. Het is mogelijk dat e-facturatie ook verplicht wordt voor binnenlandse prestaties, zelfs voor btw-vrijgestelde prestaties.

Zorginstellingen moeten in ieder geval voorbereiden om digitale inkoopfacturen te kunnen ontvangen, maar mogelijk ook om hun verkoopfacturen digitaal te kunnen versturen. Een uitgelezen kans om de digitale administratie goed onder de loep te nemen.

Onderzoek en innovatie

AI en andere technologische ontwikkelingen zullen de zorg verder optimaliseren. Hoe meer de interactie door en met een zorgprofessional afneemt, des te verder staat dat af van de zorgvrijstellingen in de btw en vennootschapsbelasting. Onderzoek en innovatie worden aan de andere kant fiscaal gestimuleerd door onder andere de WBSO en innovatiebox. AI en digitalisering brengen ook administratieve vereenvoudiging met zich mee. Nu is de tijd om de fiscale procesbeheersing (verder) te professionaliseren.

Samenwerken? Let dan hierop!

Veel organisaties zetten gezamenlijk initiatieven op om zorginnovaties te ontwikkelen. Ook wordt vaak gezamenlijk subsidie aangevraagd. De inrichting van deze samenwerkingen en subsidieprojecten kent allerlei fiscale en juridische aandachtspunten, waarop we in dit artikel niet zijn ingegaan. Wij adviseren om bij dergelijke samenwerkingen goed – en vooral tijdig – stil te staan bij alle fiscale en juridische implicaties.

Tekst: Matthijs van Ooij, BDO